Sivas Kongresi 100 Yaşında (‘Atatürk’ün Sivas Yolculuğu’)

Sivas Kongresi 100 Yaşında. BELGE VE FOTOĞRAFLARLA ATATÜRK’ÜN SİVAS YOLCULUĞU.

  • Atatürk ve beraberindekiler Erzurum’da ki temaslarını tamamlayıp Sivas’a doğru yola çıkmaya hazırlandıkları sırada kendilerine suikast yapılacağına dair önemli bir istihbarat geldi.
  • Sivas Kongresinin toplanmasını önlemek için Atatürk’ü öldürtmeyi düşünen İngilizler, “Sufi Ziya Paşa” ve “Ahmed Nuri Bey” isminde iki kişiyi görevlendirmişler, bu iki suikastçı ve beraberindeki 30 kişilik çete kılık değiştirerek Ankara’dan Sivas’a doğru yola çıkmışlardı.

  • Atatürk, Kongrenin toplandığı sırada merkezde bir inzibat taburu bulundurulmasını ve kongreye geleceklerden ulaştırmada sıkıntı yaşayanların 5. Fırka mıntıkasından, bilhassa Havza taraflarından gelmeleri ihtimaline karşı icâb edenlere gerekli ta‘limâtın gönderilmesini istedi.
  • Suikast haberini veren Ali Fuat Paşa’ya yazılan cevabi yazıda “Siz kardeşlerimizce ne ve nasıl münasip görülürse ol tamamıyla yapılıyor efendim” denilerek endişe duymamaları istendi.
  • Kazım Karabekir Paşa, Trabzon Mevki Kumandanlığı ve 3. Kolordu Kumandanlığına gönderdiği şifre de İngilizlerce görevlendirilen kişilerin Trabzon ve Samsun’dan giriş yapmasının muhtemel olduğunu ve bu kişilerin uğrayabilecekleri yerlerde gerekli tedbirlerin alınmasını istedi.

  • Güvenlik açısından gerekli tedbirler alınmıştı. Atatürk, Sivas’a gitmek için hazırlıkların yapılıp yapılmadığını sordu: -Hazır mıyız? Mazhar Müfit Bey: -Elimizde çürük çarık üç otomobil var. Karoserleri berbat, körükleri yırtık pırtık, lambaları da yok. Karpit yakacağız.
  • “Çürük çarık, lambalı lambasız gideceğiz.” diyen Atatürk şu planı yaptı: -Rauf, Süreyya, Hüsrev, Raif Beylerle sen (Müfid Bey), Cevat Abbas ve Muzaffer otomobillere taksim oluruz. Şeyh Fevzi Efendi için de yer ayrılır. Kendisini Erzincan’dan alırız.
  • Müfit Bey: -Güzel Paşam. Bende böyle düşünüyordum. Ancak 3-4 arabaya ihtiyacımız var. Belediye Reisi ile görüştüm. Bize ucuza araba temin edecek. Fakat 400 lira kadar bir paraya ihtiyacımız olacak. Tabiî yol boyunca ve Sivas’ta da paraya ihtiyacımız olacak. Kasamız ise belli.
  • Mazhar Müfit Bey’in sözlerini duyan Atatürk, kaşlarını çattı ve dişlerini sıkarak gözlerini masanın üzerinde duran kahve fincanına dikti. -Evet, bir de para meselemiz var… Dedi.
  • Müfit Bey’in Atatürk’ün bu sözlerini duyduktan sonraki hisleri şöyleydi: Onun bu anını ve bu durumunu görüp de üzülmemenin imkânı yoktu.
  • Bir millet mücadelesinin ve bir millet kurtuluşunun yolunda üniformasına ve kesesindeki 800 lirasına kadar maddi her şeyini kaybeden ve bütün zekâ, enerji ve maddi kudretini büyük idealine adayan bir adamın artık hiç olmazsa para konusu ile ilgisi olmamalı, bin bir sıkıntı, felaket içinde onu düşünmekten serbest bulunmalı idi.”
  • Parasızlık nedeniyle Atatürk, ilk sivil kıyafeti olan takım elbiseyi bile validen ödünç almıştı. Müfit Bey, Atatürk için validen aldığı elbiseye fes, gömlek birde kravat uydurmuş ve anılarında “o fesi, hala o günlerin hatıralarını tazeliyerek, dikkatle saklarım.” demişti.
  • Müfit Bey kendi kendine düşünüyor, para bulmanın yollarını arıyordu: “Yabancı bir muhitteyiz. Geniş ölçüde misafirperverlik görüyoruz. Fakat, kimden borç isteyebiliriz ve neyi karşılık gösterebiliriz diye düşünüyordum. Satılacak, savulacak bir şeyimiz de yoktu.
  • İşte, ben bu düşünceler içindeyken Paşa’nın beni aradığını haber verdiler. Yanına gittim. Paşa, adeta sevinerek ‘Mazhar Müfit tamam, yol paramız var. Al sana bin lira’ diyerek elindeki para destesini uzattı.” Erzurumlu Süleyman Efendi biriktirdiği parayı bağışlamıştı.
  • Para bulununca hazırlıklar hızla tamamlanmış, ekmek, peynir ve zeytinden ibaret yolluklarını yanına alan kafile, üç otomobil ve üç at arabasıyla yola çıkmıştı.
  • “Su başında rastladığımız köylüler de torbalarından birkaç baş kuru soğan ikram ettiler” diyen Müfit Bey, kuru soğanı büyük bir iştahla yiyip pınarın buz gibi suyundan içtiklerini ifade etmektedir.
  • Yemekten sonra tekrar yola çıktıklarında başlayan yağmur Atatürk ve beraberindekileri ıslatsa da geceyi geçirmek üzere konakladıkları köyde önce kurulandılar, sonra ısınıp dinlendiler.
  • İngilizler Atatürk’ü Sivas’a ulaşmadan öldürmek istiyorlardı. Elazığ Valisi Ali Galip aracılığıyla Dersim Aşiretlerinden biriyle görüşüp suikast yapılması için para vermişlerdi. Parayı alan aşiret Erzincan Boğazı’nda Mustafa Kemal ve beraberindekilerin yolunu kesti.
  • Fakat beklenenin aksine aşiret reisi Atatürk’e bağlılığını bildirerek suikast için verilen parayı da Milli Mücadelede kullanılmak üzere kendisine teslim etti. Bazı kaynaklar aşiretin reisinin Dersimli Diyap Ağa olduğunu söylese de bunu doğrulayan belge mevcut değildir.
  • Zorlu bir yolculuğun sonunda Sivas’a ulaşan Atatürk ve arkadaşları Kongre’de Anadolu’nun her türlü direnişe hazır olduğunu dünyaya ilan etmişlerdi. Sivas Kongresi günlerinde çekilen bu fotoğraflarda Atatürk’ü validen ödünç aldığı takım elbisesiyle görüyorsunuz.

Yazar; Ümit Doğan @tsumut71

Güncelleme: 3 Eylül 2019 — 20:07

Sen, Bu konuda ne düşünüyorsun?

avatar