Ticaret Savaşları nedir? ne değildir?

Ticaret Savaşları nedir ne değildir. Detaylı ve toparlayıcı bir flood.

  • Trump’ın 8 Mart 2018’de “Ticaret savaşları iyidir” açıklaması ile başlayan gerilim, 6 Temmuz’da ABD’nin 34 milyar $’lık Çin ürününe ek gümrük vergisi getirildiğini ilan etmesiyle “Ticaret Savaşı”na evrildi.
  • 24 Eylül’de ABD’nin 200 milyar $’lık son tarifesiyle yeni bir aşamaya geçildi. Çin, karşılık vereceğini ve 60 milyar $’lık Amerikan ürününe ek vergi getirileceğini açıkladı. ABD ise Çin’in cevap vermesi halinde 267 milyar $’lık Çin ürününe daha ek tarife uygulanacağını duyurdu.
  • Aralık 2018’de Xi Jinping ve Donald Trump’ın G20 Zirvesi’nde bir araya gelmesi ve Ticaret Savaşlarına 90 günlük ara verdiklerini açıklamalarıyla iki dev arasındaki ilişkiler kısa süreliğine durağanlaşmıştı.
  • Son olarak 10 mayıs 2019’da ABD Başkanı Donald Trump 200 milyar $’lık Çin ürünü için vergileri % 10’dan % 25’e yükseltme kararı aldı ve fitili yeniden ateşledi. Çin ise, 1 Haziran’dan itibaren 60 milyar $’lık 2493 ABD ürününe vergiyi % 25’e yükselteceğini duyurdu.
  • Savaşın Sebepleri: Çin dünyanın en büyük ikinci ekonomisi ve ABD hegemonyasını bitirebilme ihtimali görülen tek ülke. Çin sadece ekonomik olarak değil askeri, teknolojik ve politik güç olarak da ABD’nin karşısında durmaya çalışıyor.
  • Çin’in ABD’ye ihracatı 506 milyar dolar civarında ve ihracatın çoğunluğunu elektronik, makine ve giyim sektörü oluşturmakta. ABD normal yollardan bu devasa ticaret açığını kapatamayacağını çok iyi bilmekte.
  • Çünkü Amerikan şirketleri, Çin’in düşük maliyetleri ile mücadele edemez. Amerikalılar da “Made in USA” ye daha fazla para ödemeye istekli görünmezken, ABD yönetimi ek vergilerle bu açığı kapatmaya çalışmakta.
  • Öte yandan Çin’in 2015 yılında ilan ettiği “Made in China 2025” stratejik planı da ticaret savaşlarının en büyük sebeplerinden biri. 2025 planı Çin için çok önemli bir konu ve ABD de bu planın kendisi için hayati riskler taşıdığını düşünüyor.
  • Ayrıca son ABD ulusal güvenlik stratejisi; Rusya, Kuzey Kore İran ve Çin’i öncelikli tehdit olarak tanımlamıştı. Bu yüzden; Çin ticaret savaşlarıyla, Rusya diplomatik baskıyla, Kuzey Kore müzakerelerle, İran ise ekonomik baskı ve iç sorunlarla yola getirilmeye çalışılıyor.
  • Ticaret Savaşları ABD ve Çin’i Nasıl Etkileyecek: Çin halkı Ticaret savaşının Çin’in faydasına olmayacağını ve ülkelerinin ciddi kayıplar yaşayabileceğini düşünüyor. Kar zarar açısından baktığımızda ise ABD ticaret açığının hala büyümeye devam ettiğini görmekteyiz.
  • Çin için ABD pazarı hayati öneme sahip bir pazar. Kamuoyunda her ne kadar Çin’in başka ülke pazarlarına yönelebileceği ifade edilse de böyle bir şey söz konusu olamaz. Dünya üzerinde Çin’in 506 milyar dolarlık ürününü ihraç edebileceği başka bir ülke bulunmuyor.
  • Taraflar restleşmeyi sürdürürken gelen haberler ve son ekonomik veriler “Ticaret Savaşı”nın olumsuz etkilerinin özellikle Çin tarafında hissedilmeye başlandığını gösteriyor. Çin ekonomisi son dönemde kötü günler geçirirken, pek çok ekonomik veri düşüş halinde.
  • Ticaret savaşının olası olumsuz etkileri nedeniyle birçok şirketin de Çin’den taşınmaya çalıştığını öğreniyoruz. Samsung, Çin’deki cep telefonu üretim tesislerinden birini kapatacak, Apple ve Foxconn ise, 2019’da iPhone üretiminin bir bölümünü Çin’den Hindistan’a taşıyacak.
  • Çin’in Tavrı: Çin, Trump’un “Ticaret Savaşları iyidir” dediği ilk günden beri sükûnetini koruyup diplomatik yollarla sorunu çözmeye çalışırken, son tarifelerin ilan edilmesiyle birlikte Çin de daha sert bir tutum takınmaya başladı.
  • Çin tarafı arayı bulmaya çalışmakla birlikte, “tehditlerin işe yaramayacağını ve tarifelere aynı oranda ve aynı sertlikte karşılık vereceklerini” ifade ediyorlar. Fakat becerebilirler mi biraz belirsiz.!
  • Çin Ticaret Bakanı Yardımcısı Wang Shouwen, süreçle ilgili ‘ülkesinin boğazına bıçak dayanmışken’ ABD ile çözüm konusunda görüşme yapamayacaklarını söylemişti. Yine Dışişleri Bakanı Wang Yi de ticaret görüşmelerinin ‘baskı ve tehdit’ ortamında yapılamayacağını ifade etmişti.
  • ABD’nin Tavrı: İki ülke gerilimi bitirmek için birçok kez bir araya gelirken, ABD tarafının sert istekleri nedeniyle görüşmeler birçok kez tıkandı. ABD konuya çok agresif yaklaşıyor ve ciddi tavizler almadan bir anlaşma olmayacağını gösteriyor.
  • ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence ise Çin’le yaşanan sorunlarla ilgili Hudson Enstitüsü’nde yaptığı konuşma önemli açıklamalar yapmıştı. Pence sert bir dille eleştirilerini yaparken, Çin’i ABD kamuoyunu şekillendirmede Rusya’yı dahi geride bırakan bir ülke olarak tanımlamıştı.
  • Pence, Çin’in gelişmekte olan ülkeleri kendi yörüngesine çeken “borç diplomasisi” yürüttüğünü söylemişti. ABD’nin bir ülkenin ilk kez tehdit sıralamasında Rusya’dan önde geldiğini söylemesi uluslararası dengelerin değiştiğini göstermesi açısından da son derece önemliydi.
  • Daha önce de ABD Genelkurmay Başkanı Joseph Dunford, Çin’in 2025 yılına kadar ABD için en büyük tehlike olmasını beklediğini söylemişti, fakat günümüz için bu şekilde bir tehdit algılaması ilk kez ifade ediliyordu.
  • Sonuç olarak tüm dünyayı ekonomik bir belirsizliğin içine sürükleyen gerginliğin kısa sürede bitmesi beklenmezken, Alibaba’nın kurucusu ünlü Çinli milyarder Jack Ma’nın da dediği gibi dünyanın daha uzun yıllar sürebilecek bir ticaret savaşına göre hazırlık yapması gerekmekte.
  • Ticaret savaşları eğer önü alınmazsa hem ABD hem de Çin ekonomisinde yıkıcı etkilere sebep olabilir ama veriler bu savaştan Çin’in daha zararlı çıkacağını gösteriyor. Savaşın henüz başındayız ve savaşın büyük etkilerini henüz görmedik diyebiliriz.
  • Eğer iki devlet arasında bir anlaşma olmazsa (ki bu şimdilik zor görünüyor) 2019 yılı gerginliğin tavan yaptığı ve savaşın olası etkilerinin daha sarsıcı bir şekilde hissedildiği yıl olacak.
  • ABD’li siyaset bilimci Graham Tillet Allison’ın geliştirdiği tezle meşhur olan “Tukidides Tuzağı” kavramını Çin-ABD gerilimine çok rahat uyarlayabiliriz. Yükselen bir güç sisteme barışçıl yollarla entegre edilmez ve pastadan gerekli payı alamazsa savaş kaçınılmazdır. SON.

Kaynak; Twitter, Nurettin Akçay @akcay_nuri

Sen, Bu konuda ne düşünüyorsun?

avatar