Merkez Bankasının Vatandaşa Attığı Kazık! (‘Enflasyonu Kim Yükseltiyor?’)

Arkadaşlar ilk olarak sizlere 2 farklı piyasadan bahsetmek istiyorum.

  • Bunlardan ilki spot piyasa dediğimiz, alış ve satışın anlık olarak yapıldığı, fiyatların arz ve talebe göre anlık olarak değişkenlik gösteren piyasalara denir. Herkesin televizyon, internet vb yerlerde takip ettiği altın, dolar gibi kur veya emtiaların fiyatları spot fiyatlar olarak geçer ve spot piyasada işlem görür.
  • Diğer piyasamız ise Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası dediğimiz kısaca VİOP piyasasıdır.
  • Vadeli işlemler piyasası bir malın (emtia, kur, hisse…) gelecekteki değerleri üzerinden alım ve satım sözleşmesini yaptığımız bir piyasadır. Viop ile; -Pay Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri -Endeks Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri -Döviz Vadeli İşlem Sözleşmeleri -Kıymetli Madenler Vadeli İşlem Sözleşmeleri -Emtia Vadeli İşlem Sözleşmeleri -Enerji Vadeli İşlem Sözleşmeleri -Yabancı Endeksler Vadeli İşlem Sözleşmeleri -Dolar/TL ( USDTRY ) Opsiyon Sözleşmeleri ürünleri işlem görmektedir.
  • Çok fazla içeriğine girmeden başımızdan geçen hikayeyi anlatmak istiyorum. 2018 yılında aşırı bir şekilde yükselen dolar/tl (spot piyasada) Merkez Bankası için yeni uyanıklıklar ortaya çıkartmaya sebep oldu. Neden uyanıklık diyorum anlayacaksınız.
  • 31 Ağustos 2018 tarihinde Merkez Bankası Viop içerisinde döviz alım satım yapacağını duyurdu. Bir Merkez Bankasının bu piyasaya girmesi uluslararası piyasalarda çok uygun görülecek bir hareket değil. Çünkü bir piyasanın rekabet gücü vardır.

  • Eğer belli rekabet gücüne çok güçlü bir oyuncu dahil olursa, haksız bir rekabet ile piyasanın tüm dengesi alt üst olur. Ama sağolsun bizim merkez bankası tam bir uyanıklık yaparak bu piyasada sadece döviz için işlem yapacağını duyurdu. İnanılmaz güçlü bir sermaye girdi artık piyasaya.

  • Ama zaman gösterecekti ki merkez bankası bu işe tek başına değil, yanında kamu bankalarını aldığını. Vadeli işlem piyasasında geleceğe ait fiyatlar üzerinden kontrat alım satımı yapılır. Ama merkez bankasının amacı çok farklıydı.
  • Kontratlar vade sonunda tl cinsinden ödeneceği için , dolar rezervlerinde bir eksilme yaşamayacaktı ve spot piyasaya müdahale edecekti. Nasıl mı?
  • Eğer vadeli piyasalarda spot piyasaların üzerinde bir fiyat üzerinden anlaşırsanız, spot piyasadaki dolar talebini,  vadeli işlem piyasasına kaydıracak, ve spot piyasada düşen talep ile, dolar/tl kurunu aşağıya çekersiniz.
  • Merkez bankamızda aynen böyle yaptı. Tabi ki bu işlemleri sürekli olarak yapmadı merkez bankası. Kur atakları yaşandıkça hemen vadeli işlemlerde daha yüksek fiyattan kontrat anlaşması yaptı ve sürekli spot piyasa talebini kıstı.
  • Spot piyasaya dolar satıp öyle müdahale etmek isteseydi bu sefer elindeki rezervlerden olacaktı ki bu büyük bir baş belası demek. Bu kontratları kimler alıyor peki? Borsada işlem yapan yabancılar, tl varlıklarının değersiz kalma riskine karşı hedge (riskten korunmak) yapıyor ve kontrat satın alıyor. Diğer alıcı kim, bizim çakal bankalarımız. Onlar ne yapıyor peki? Vadeli ile, spot arasında al sat. Yani arbitraj yapıyorlar.
  • Buraya kadar umarım anlaşılmıştır. Peki adı üzerinde vadeli işlem piyasası burası. Kontratların vadesi gelince ne olacak? Öpe öpe ödeyeceksiniz değil mi? Merkez bankamız bunu nasıl yapıyor? Yani nasıl ödüyor? Cevabı basit. Enflasyon ile bize ödeterek, para basıyor.
  • Şimdi gelelim bu resime. İşte bu tablolar viop piyasasında dolar/tl nin long ve short pozisyonları ve maliyetlerini gösteriyor. 6 farklı tarihli tablo görüyorsunuz. Üzerlerinde yazan 2 tarih arası ne kadar pozisyon açtıklarını gösteriyor. 2 tarih arası daima kümülatif (toplanarak) pozisyon hacmini gösterir. Kısa tarihlerde Merkez bankasını göremiyorsunuz değil mi? Çünkü o vadelerde kura karşı bir önlem almak için viopta işlem yapmamış Merkez Bankası.

  • 01.03.2019 ve 10.07.2019 arası kümülatif işlemlere bakın. Aaa kim varmış burada😃 Merkez bankamız değil mi? Başta ne dedik? Böyle güçlü bir sermaye istediği anda istediği hacimle girer. Yeter ki karşısında alıcı olsun. Peki aynı tabloda alıcımız kim?
  • Aaaa Ziraat Bankası. Yani en güçlü kamu bankamız değil mi? Şu bedava para dağıtır gibi ucuz faizle para dağıtıp, bankalar arası haksız rekabet yapan. Tabloların üst sol taraflarında yazan F_USDTRY0819 kodu karışık gelmesin.
  • F Futures demektir (Bu bir türev ürünüdür. Diğer türev ürünler Forward, Opsiyon, Swap). USDTRY kuru 0819 gibi sayılar ise kontratların vadelerini gösterir. 0819 Ağustos 2019 gibi. Umarım anlattıklarım ile biraz olsun kafanızda soru işareti kalkmıştır.
  • Yani kısaca Merkez bankası spot piyasa sizlere dolar satıyorum hem de şu vade de şu fiyattan tl karşılığını vereceğim. Yani olmayan malı satıp, vadesi gelince de para basarak ödüyor. Artan para arzı, bizlere enflasyon olarak geri dönüyor. Ve çok uzun süre için  çok fazla zarara uğramıştır merkez bankamız.
  • Eğer bir yıllık ortalama maliyet 5,65 olursa, Aralık 2019 tarihinde Merkez bankasının kümülatif zararı 360.561.314 tl olacaktır. Üstüne üstlük dünya piyasalarında olmayan güvenilirliğini viop işlemine girerek daha da düşürmüştür. Umarım faydalı bir flood olmuştur. Herkese tekrardan iyi akşamlar dilerim efendim. Saygılarımla…

Kaynak; Twitter, Anlaşılır Ekonomi    @AnlasEkonomi

Sen, Bu konuda ne düşünüyorsun?

avatar