Grönland : Trump’ın ağzının sulandığı coğrafyalar

Trump’ın ağzının sulandığı coğrafyalar artık hepimizin malumu. Venezuela’ya petrol karteli yerleştirdi, gözler İran’a çevrildi. ABD şimdi de petrol rezervi bakımından dünyanın en zengin üçüncü ülkesine salyalarını akıtıyor, bahane yine “özgürlük” götürmek. Peki ya NATO üyesi olan Danimarka’ya bağlı Grönland?
Takvimler Ağustos 2019’u gösteriyor. Trump ağzındaki baklayı ilk kez çıkardı, Grönland’i satın alma konusundaki isteğini dile getirdi, “Bu büyük bir gayrimenkul anlaşmasıdır” dedi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, sözkonusu talebe “absürd” demekle yetindi.Aradan yıllar geçti, Aralık 2024’te Trump, niyetini yine dile getirdi, Grönland’e sahip olmanın ulusal güvenlik ve dünyanın özgürlüğü için zaruri olduğunu söyledi.
Tehdit artık gerçekti ve Danimarka hükümeti, Grönland’in savunma harcamalarını artırma kararı aldı.Ocak 2025’te Trump, Grönland’i ele geçirmek için askeri veya ekonomik güç kullanma ihtimalini gözardı etmediğini söyledi. Danimarka Grönland’in, Grönlandlilerin olduğunu söyledi ancak o topraklarda Danimarka’nın da 200 yıldan fazla bir süre sömürgeci olduğunu hatırlayalım.6 Mayıs 2025’te Wall Street Journal Gazetesi, ABD’li ajanların bölgeye odaklandığını yazdı.
Peki Trump neden gözünü topraklarının yüzde 80’i buzul olan bu büyük adaya dikti?Topraklarının yüzde 80’i Kuzey Kutup Dairesi’nin üzerinde yer alan, 56 bin nüfuslu ada, nadir mineraller açısından oldukça zengin ve konum da oldukça stratejik.
Biz yıllardır Ortadoğu konuşurken aslında Arktik suları ısınıyordu.İkinci Dünya Savaşı zamanında Danimarka Naziler tarafından işgal edilince, ABD Grönland’a asker çıkardı ve üsler kurdu. Soğuk Savaş döneminde de bazı askeri varlıkları kalıcı olarak varlığını sürdürdü.Şimdi ise doğal kaynaklar açısından oldukça zengin Arktik bölgesi, küresel ısınma ile başka bir şekilde gündemde. Eriyen buzullar alternatif ticari yollara olanak sağlıyor. Rusya ve Çin’in bölgede artan varlığı ABD’nin de oyuna dahil olma isteğini artırıyor.Bu istek özellikle Çin’in kendisini 2018 yılında “Kuzey Kutbu’na yakın bir devlet” ilan etmesiyle daha da arttı.
Çin ayrıca Kuşak ve Yol Girişiminin bir parçası olarak bir “Polar İpek Yolu” inşa etme planlarını da duyurunca, Arktik’te sular ısındı.Bu arada Rusya da boş durmuyor. Rusya ordusu Kuzey Kutbu’ndaki eski Sovyet altyapısını restore ediyor ve yeni tesisler inşa ediyor.ABD zaten NATO’dan dolayı Grönland’de bazı imtiyazlar elde etmiş durumda. ABD’nin işlettiği Pituffik Üssü ABD ve NATO için bölgede oldukça kritik.Uzmanlara göre Trump’ın Grönland talebini güvenliğe bağlaması tamamen bahane. Çünkü zaten NATO sayesinde istediğini alan bir pozisyonda.
Trump, toprağını artırmak, mutlak kontrol ve doğal kaynakları sömürmek istiyor. Güvenlik, özgürlük bahane, işgal ABD için şahane.Güncel durum ve yorum (Şubat 2026 itibarıyla):Ocak 2026’da gerilim zirve yaptı: Trump askeri güç kullanmayı dışlamadı, Avrupa ülkelerine (Danimarka dahil) %10-25 arası ek tarifeler tehdidi savurdu (1 Şubat’ta başlayacak şekilde), hatta “hard way” (zor yol) vurgusu yaptı. NATO içinde çatlak korkusu büyüdü, Avrupa ülkeleri Grönland’e asker ve tatbikat gönderdi, Nuuk’ta “Hands off Greenland” protestoları yapıldı.Ancak 21 Ocak 2026’da Davos’ta Trump geri adım attı:
Askeri güç ve tarifeleri rafa kaldırdı, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile “framework” (çerçeve anlaşma) ilan etti. Bu, ABD’ye Grönland’de daha fazla erişim, “Golden Dome” füze savunma sistemi için üs/altyapı hakkı ve kritik minerallere (nadir toprak elementleri) öncelikli erişim sağlayacak şekilde şekilleniyor. Tam egemenlik transferi konuşulmuyor ama fiili kontrol artışı hedefleniyor – bazı önerilerde ABD’ye “cepler” (pockets) halinde egemen toprak bile tartışıldı (Danimarka karşı çıkıyor).
Şubat ortası itibarıyla müzakereler sürüyor: Danimarka Başbakanı Frederiksen ve Grönland Başbakanı ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio görüşmeleri devam ediyor. Grönland tarafı net: Ada satılık değil, halk kendi kaderini tayin hakkını savunuyor ve Danimarka’ya bağlı kalmayı tercih ediyor (bağımsızlık yönünde adımlar var ama acele etmiyorlar). ABD kamuoyunda bile Trump’ın yaklaşımı %70+ onay görmüyor.
Bence bu, klasik emperyal “gayrimenkul” hırsından öte, 21. yüzyılın jeopolitik satrancının parçası: Arktik eriyor, yeni deniz yolları açılıyor, nadir mineraller (EV bataryaları, yenilenebilir enerji, savunma teknolojileri için kritik) ve füze savunma coğrafyası kapışılıyor. Trump’ın “America First”i burada çıplak kaynak kapma ve mutlak hakimiyete dönüştü; bahaneler (Çin-Rusya tehdidi) kısmen haklı olsa da üslup ve yöntem müttefikleri bile küstürüyor, NATO’yu zayıflatıyor.
Paradoksal sonuç: Trump’ın baskısı Grönland’in bağımsızlaşma sürecini hızlandırabilir. Ada halkı ne ABD’ye ne Danimarka’ya tam teslim olmak istiyor; belki daha güçlü özerklik veya uluslararası garantilerle kendi yolunu çizecek. Eğer diplomasi tıkanırsa Arktik’te yeni bir Soğuk Savaş başlar – ama bu sefer eski müttefikler karşı karşıya. Buzullar erirken ittifaklar da eriyor gibi… Tarih tekerrür etmiyor ama aynı açgözlülük aynı hataları tekrarlatıyor. Grönland buzulları erirken, uluslararası ilişkiler de eriyor.

Grönland : Trump’ın ağzının sulandığı coğrafyalar

Yazar; Berrak Güngör

Çok Okunanlar