Anadolu’da Başlıca Kimmer Akınları! (‘Barbar Conan’ı bilmeyen yoktur’)

ANADOLU’DA BAŞLICA KİMMER AKINLARI (FLOOD)

  • Kimmerler, MÖ 15-14. yüzyıllardan MÖ 8. yüzyılın ilk yarısına kadar İdil Nehri’inden Karadeniz’in kuzeyine uzanan topraklarda yaşadılar. Bu günkü Kırım civarı Kimmer’lerin ana yurdudur. Kırım adı da zaten buradan gelmektedir.

  • Savaşçılıkları ile ünlü bu bozkır göçebe savaşçıları efsaneleşmiş, filmlere konu olmuştur. Barbar Conan’ı bilmeyen yoktur diye düşünüyorum.
  • Bu kadar peşrev yeter konuya giriyoruz. Bahsedeceğimiz zaman aralığı Milattan öncedir tarihlere M.Ö kısaltması yazmayacağım siz öyle anlayın.
  • Kimmerya’da 8. yüzyılın ortalarında İskit istilası başlayınca yurtlarını terk edip yeni yurtlar bulmak üzere göçe başlamışlardı.
  • Kafkasları geçerek Kolkhis (Gürcistan) ve Urartu (Doğu Anadolu) üzerine seferler düzenlediler.
  • Kimmer baskısına dayanamayan Urartu, Koruma karşılığı topraklarından geçiş hakkı tanımıştır. Sıkıysa tanımasın.
  • Bu günün mafyalarının koruma sağlayarak ortamın haracını yemesi gibi düşünün.
  • Kimmerler o dönem kavim halinde gezen koca bir yağma, haraç ve ölüm makinesi. Gözleri cavcaklı, gözlerine bakacak adam arıyorlar.
  • 714 yılı baharında Urmu gölünün kuzeybatısındaki Uesi’de Urartu’yu bozan Kimmerler Urartu sınırını aşarak Orta Anadolu’ya ilerlediler
  • Bu durumda Kimmer’lerin yalnız Transkafkasya üzerinden değil, İran yaylasındaki Manna ülkesi üzerinden de gelmiş olabileceği anlaşılıyor.
  • Belki de bazı göç kolları Aynen İskitlerin yaptığı gibi derbent geçitlerinden bu günkü Azerbaycan coğrafyasına yayılmış olabilirler.
  • Uesi deki Kimmer zaferi Asur istihbarat raporlarına bu şekilde yansımıştır. Kil tabletlere yapılmış istihbarat raporunu pek te güvenli değil.

  • Urartu’yu aşan Kimmer kuvvetleri Anadolu içlerine akarak, Kummuh (Adıyaman civarı ) Meliddu (Malatya) Tabal (Nevşehir-Kayseri) doğuda Şupria (Diyarbakır) Hubuşna’ya (Ereğli) kadar ilerlediler.
  • 705 te Asur kralı Sargon, Muşki kralı Mita ile bir ittifak kurarak Kimmerler üzerine yürüdü.
  • Burada geçen Muşki’li mita bildiğimiz Frig kralı Midas’tır hani şu eşşek kulaklı olan.
  • Savaş Tabal ülkesinde gerçekleşti ama Kimmerler Demir Leblebiydiler. Bu savaşta Sargon Hakkın rahmetine kavuştu Asur-Frig ittifakı yenildi.
  • Yerlerinde durmayan Kimmerler MÖ 696’da Frigler’in üzerine çöktüler, Frigya başkenti Gordion’u yağmaladılar.
  • MÖ 680-660 yılları arasında Tabal , Hilukku ve Lidya, Kimmer saldırıları karşısında Asur’dan yardım istemek zorunda kalmışlardı.
  • 679 da Kimmerler Asur kralı Asarhaddon tarafından Hubuşna’da (Ereğli) yapılan savaşta yenildiler. Liderleri Teuspa bu savaşta ölmüştür.
  • Hubuşna zaferinde kesin olmamakla birlikte Asharaddon’un kızı Serna ile evlenen İskit kralı Bartatua’nın yardımı söz konusu gibi duruyor.
  • Üç yıl sonra Frigya’yı istila ettiler başkent Gordion kuşatıldı, yakılıp yıkılarak yağmalandı. Frig Ülkesi tarihe karışıp gitti.
  • Heredot’a göre Kral Midas bu yenilgi ile boğa kanı içerek intihar etmiştir. Kimmer’ler Midasın tüm servetini de yağmalayıp götürdüler.
  • 660 yılında Asharaddon’un oğlu Asurbanipal Mısır ayaklanması, Suriye ve Filistin’deki aşiretlerle uğraşırken Anadolu karışmaya başlamıştı.
  • Kimmerler Frigya krallığı yıkıldıktan sonra Batı Anadolu’ya doğru ilerlemeye başladılar. Lidya krallığı Kimmerlerin tehdidi altındaydı.
  • Lidya Kralı Gyges, Kimmer saldırılarına tek başına güç yetiremeyeceğini anlayınca Asurlara elçi yollayıp yardım istedi.
  • Bu yardımla Kimmerleri 657’de büyük bir yenilgiye uğrattı.
  • Asur kaynakları kral Gyges’in (Gugu diye geçer) zaferini, Asur yardımına bağlamaktadırlar Ancak, bu yardımın nasıl olduğu bilinmemektedir.
  • Kimmer baskınına karşı koymayı başaran Gyges yakaladıkları iki kimmer beyini köpek gibi zincire vurarak Asur’başkenti Ninive’ye gönderdi.
  • Muhtemelen, gelen yardımdan dolayı Asur’ a karşı teşekkür niteliğinde olmalıdır bu hareket.
  • Sonraları Kimmerleri yendiği için havalara giren Gyges, Asurla olan bağlantılarını kesti ve hatta Asurbanipal’e karşı cephe aldı.
  • Lidya Kralının bu hareketi Asurbanipal’in çok zoruna gitmiş olacak ki Ağır beddualar etmiştir. Kim olsa ana bacı sayardı zaten. 🙂
  • M.Ö. 652 de Asurbanipal’in bedduası tuttu ve Kimmerler geri geldiler. Bu kez Sardes yakılıp yıkıldı Kibirli Gyges öldürüldü.
  • Sardes’i yıkan Kimmerler hızla Anadolu’ya döndüler. Bir kısmı ana koldan ayrılıp Altınoluk taraflarına, Antandros’a gittiler. Gyges’ten sonra oğlu Ardys tahta geçti.
  • Ardys Asur desteği olmadan Kimmerlerden kurtulamayacağını anlayınca tekrar babası gibi Asur’un kapısını aşındırmış gariban, Fakat babasının yaptığı yavşaklıktan dolayı muhtemelen yardım alamamıştır. Yardımın gelip gelmediği bilinmemekte. En azından ben bilmiyorum.
  • 648-646 arasında, Kimmer başbuğu Dugdamme, Asur’la bir antlaşma yapar, karşılıklı yeminleşip saldırmazlık anlaşması ilan ederler.
  • 645 Kimmerler İstanbul boğazını atla geçerek gelen soydaşları Trerler ile birleşip yeniden Lidya’ya saldırdılar.
  • Sardes yeniden yağmalanır. Kral Ardys akropol (İç kale) çekilerek kahramanca vuruşup direnmeye çalışır.
  • Sardes’in ardından İyonya kentleri de kimmer kılıcı altında birer birer ezilir.
  • Kallinos gibi ünlü şairler coşkulu mısralarla İyonya halkını, eli silah tutanları Kimmerlere karşı mücadeleye çağırmışlardır.
  • 644/643 de Ephesos kuşatılır, güçlü surların ardına çekilen Efesliler, şehri savunmaya çalışırlar.
  • Greklerin kutsal merkezlerinden olan Artemis tapınağı sur dışında kaldığından Kimmer ateşinden kurtulamaz, yakılarak tahrip edilir.
  • Ege denizi boyunca ilerleyen Kimmerler Didyma, Magnesia, Myos, Priene, Lebedos, Melia ve Miletos’u boncuk gibi ard arda dizip yağmaladılar.
  • Kimmer’ler alayını üst üste koyar öyle yağmalarlar boru değil Kimmer bunlar. 🙂
  • Daha sonra Büyük Menderes vadisi boyunca geri çekilip, o dönemlerde yurt edinmiş oldukları Kapadokya bölgesine geri döndüler.
  • Kimmer akınları, İyonya kentlerinin ekonomik ve kültürel gelişimlerini bir süre geriletse de Kimmerlerin gidişi ile tekrar güç kazanmıştır.
  • Çünkü Kimmerler iyonyaya yerleşecek değildiler, büyük yağma akınları yapıp hızla çekildiler. Deniz kenarında olmanın onlar için anlamı yoktu
  • Onların yaşamı denizden gelecek ticaret gemileri beklemek üzerine değil, yağma, savaş ve kan üzerine kuruluydu.
  • Kimmerlerin ardından İyonya yeniden güçlendi, zaten zayıflayan Lidya’ya karşı koyacak duruma gelmiş ve de “kolonizasyonunu hızlandırmıştır.
  • Batı anadoluyu silip süpüren Kimmerler bu kez gözlerini güneye, Kilikya (Çukurova) üzerine diktiler.
  • O dönemde bu bölge Que ve Hilakku adıyla ikiye ayrılan federasyon benzeri bir yapıdadır ve kendi kralları olsa da Asur’a bağlıdırlar.
  • Yukarıda Kimmer başbuğu Dugdamme’nin Asur kralı Asurbanipal ile bir saldırmazlık anlaşması yaptığına değinmiştik ancak
  • 630 yılında Gülek Boğazı’nı aşarak Çukurova’ya akan Kimmer güçleri Tarsos/Tarsus ve Anchiale’ye kadar ilerlerler.
  • Asurlular, Kilikya kralı Syennesis ve (belki de İskit Başbuğu Maduva) ile birleşerek Kimmerlere karşı koymak üzere hareket etmiş olsa da.
  • Kimmerler Dugdamme’nin zamansız şekilde hastalığa yakalanıp vücudunun yarısına felç inmesi ve ardından ölümü yüzünden dağılırlar.
  • Gerçekten bir savaş olup olmadığı bilinmez.. Belgelerde Dugdamme’yi, Asurbanipal’in değil tanrıların yendiğinden bahseder.

  • Bu ifadeler ifadeler belki de savaş başlamadan Kimmer ordusunun salgın hastalık nedeni ile dağılmış olabileceğini düşündürür.
  • yenik düşen Kimmer akıncıları kapadokya’ya geri dönerler. Kan dökülen taht kavgaları ardından Dugdamme’nin yerine oğlu Sandaksatru geçer.
  • Bu yenilgiyle zayıflayan Kimmerler 595 te Lidya Kralı Alyattes tarafından büyük bir yenilgiye uğratılarak Kızılırmak’ın doğusuna sürüldüler
  • Yukarıda bir kısmının Altınoluk’ta kaldığından bahsetmiştim. Onlar burayı yurt tutup güneş, deniz ve kumun tadını çıkarmaya devam ettiler 🙂
  • Kapadokya’dakiler ise ikiye bölünüp Asya ve Avrupa’ya dağıldılar, başka milletler içerisinde eriyip yok oldular.
  • Bu ilk flood denememdir. Sürç-ü lisan ettiysek affola. Haftaya Anadolu ve İran’da İskit akınlarını anlatmaya çalışacağım. Teşekkür ederim.

Yorum; Okuduğunuz kaynağı verebilir misiniz? Ayrıca menşeileri hakkında ne yazıyordu merak ediyorum kimi müellif protürk sair yazıyor

  • Okuyucu yaman çıktı kaynak soruyor 🙂 şu görseldeki kaynaklardan bakabilirsiniz, bulamazsanız toparlar gönderirim.

Bu Konu, Emrah ECE @AlperEmrah_ece Kullanıcı adıyla paylaşımlar yapan, bir Twitter hesabının, paylaşımlarından derlenerek oluşturulmuştur…

2 Comments

    • Alp TURCO

Cevapla