Göktürk Yazıtları | Mitoloji

-GÖKTÜRK YAZITLARI & MİTOLOJİ- Orhun Irmağı kıyısında bulunan Kültigin ve Bilge Kağan yazıtları ve Bain-Tsokto’da bulunan Tonyukuk yazıtı, Türklerin ilk yazılı anıtları olmaları hasebiyle önem arz etmektedirler.

  • Türklerin o dönemki yaşayışları hakkında kıymetli bilgiler içeren yazıtların biz mitoloji ile alâkalı içeriklerine değineceğiz. Bilindiği üzere Göktürkler Gök Teŋri inancına mensuptular ve inançlarından ögeleri taşlara kazımayı ihmal etmemişlerdi.

  • Çok detaylı olmamakla beraber Kültigin yazıtının ilk cümlesi bize yaratılış hakkında bir fikir sunar. “Üstte mavi gök, altta yağız yer yaratıldı, sonra ikisinin arasında insanoğlu yaratıldı.” Önce gök ve yer, ardından da insanoğlu yaratılmıştır.

  • Kültigin yazıtının devamında ölümden sonrası ile ilgili bir bilgiye ratslıyoruz: “Bilge beğler Türk ülkesini büyüttüler, sonra göğe uçtular. Gök Teŋri onları yanın aldı.” Ölümü uçmak olarak görüyor, tanrının ölenleri yanına aldığına inanıyorlardı.

  • Gök Teŋri’yi milli bir tanrı olarak görmektedirler. “Çin hükümdarı Türklerin egemenliğini elinden almış olmasına karşın bununla yetinmiyor, kökünü kurutmayı düşünüyordu. Türk tanrısı ise buna müsaade etmedi.”

  • Gök Teŋri Türklerin başına kut verdiği hükümdarları getirerek onları koruyup kolladığına inanmaktadırlar. “Türk ulusu yine özgür ve egemen olsun diye Gök Teŋri babam İlteriş kağan’ı ve annem İlbilge hatun’u başa getirdi.”

  • Sadece hanların değil, diğer yöneticilerin de rütbe elde etmeleri tanrını müsaadesiyledir. “Gök Teŋri buyruğunca, on dört yaşımda Tarduş ulusunun başına Şad olarak geldim.”

  • Doğumda, çocuk büyütmede Umay Ana’nın yardımına başvurulur. Anneler de onunla özdeşleştirilir. “Babam göğe uçtuğunda kardeşim 7 yaşındaydı. Umay gibi olan annemin sayesinde Kültigin büyüdü ve ulusunun kahramanı oldu.”

  • Kendilerini kurtla özdeşleştirmişlerdir. “Babam 17 erle yürümüş. Dağlara çıkmış, sesi duyup toplananlarla 70 er olmuşlar. Teŋri’nin kut verdiği babam kağanın askeri kurt gibiymiş, düşmanı ise koyun gibiymiş. Doğuya batıya asker sevk etmiş, toplanıp 700 er olmuşlar.”

  • Aynı satırda Türk mitolojisinde özel önem arzeden 7’yi de görmekteyiz. Göktürkler gelişimlerini 7’den türettikleri sayılarla yazıta kazımışlardır.

  • Tonyukuk yazıtıyla zincirimizi sonlandıralım. Birinci taşın batı cephesinin girişinde Türk tanrısının, Türklerin boyunduruk altında yaşamayı kabulüne öfkesine vurgu yapılmıştır. Teŋri kut verdiği handan yüz çevrilimesine öfkelenmiş ve Türkleri cezalandırmıştır.

  • “Hanını bırakıp Çin’e teslim olunca GökTeŋri şöyle dedi: “Han verdim, hanını bırakıp teslim oldun. Teslim olduğun için Türk ulusu, öldün mahvoldun, yok oldun.”

  • Nasıl ki Türklere nitelikli hanları, şadları, yabguları; Teŋri bahşediyorsa, savaşlarda zaferleri bahşeden de Teŋri’dir. “Düşman altı bin er iken biz iki bin erdik. Savaştık Gök Teŋri lütfetti onları bozguna uğrattık. Irmağa döktük…”

  • İkinci taşın batı cephesinin ilk satırları da dikkate değer mitolojik içerikler barındırmaktadır. Bebeklerin, annelerin, evin ve ocağın koruyucusu olarak bilinen Umay Ana’nın askerlere cesaret konusunda da yardımcı olduğunu öğreniyoruz.

  • Dönen gözcü “Yarış Ovası’nda yüz bin düşman toplandı” dedi. Kimi beyler geri dönmek istedi ben ise ‘Altun Ormanı’nı aştık, İris nehrini geçtik. Teŋri Umay ve yer su ruhları yardım etti de geldik. Ne diye kaçacakmışız? Azız diye korkalım mı? Aksine hücum edelim’ dedim.

  • Her üç yazıtta da geçen Ötügen’in Türk mitolojisindeki yerini de hatırlamakta fayda var. Kutsal olarak görülen Orhun Irmağı ve onun suladığı Ötügen ormanı, Ötügen Dağı Teŋri’ye en yakın yerlerdendir. O yüzden Ötügen mutlaka elde tutulmalıdır…

Kaynaklarımızı da sunarak noktayı koyalım.

Bahaeddin Ögel – Türk Mit. Cilt 1
Muharrem Ergin – Orhun Abideleri
Ali Keal Meram – İlk Türk Devleti ve Anıtları
Erhan Aydın – Türklerin Bilge Atası Tonyukuk

Yazar; Mitoloji Dünyası

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Tüm Yorumları Göster
mutlakaoku.com © 2016 | Pdf Kitap İndir | Facebook video indir | Yorumlar Libros Gratis | Chapter 1 |
0
Bu konuda sen ne düşünüyorsun? Yaz Mutlaka Okunsun...x
()
x