Futbolda Matematik Nasıl Kullanılır?

Bir matematik profesörü, bir futbol takımının çehresini ne kadar değiştirebilir? Bu sezon başında David Sumpter ile çalışmaya başlayan İsveç Ligi (Allsvenskan) ekiplerinden Hammarby, son haftaya kadar şampiyonluğu kovalarken 30 maçta attıkları 75 golle lig rekoru kırdılar.

• Oğlu oynamaya başlayana kadar futbola ilgi duymayan Sumpter, sonrasında bu işe kafa yormaya başlamış. Uppsala Üniversitesi’nde matematik profesörü olan bu İngiliz, hareketlenme ve pozisyon alma konularında taktikler hazırlayarak bunları oğlunun takımında uygulamaya koyulmuş.
• Sumpter’e göre futbol aslında daha çok top sende değilken ne yaptığınla ilgili. Cruyff’un şu sözüne atıfta bulunuyor: “Top bir maçta futbolcuların ayağında ortalama 3 dakika kalıyor. O yüzden en önemlisi kalan 87 dakikada, yani top sende değilken, ne yaptığın”
• Sumpter, oyunculara Manchester City’i örnek göstermiş: “Hücum-savunma-hücum prensibiyle çok fazla gol buluyorlar. Yani önce hücum edip sonra topu kaptırıp sonra 3 saniye içinde topu tekrar kazanıp, yerleşik olmayan savunmaya karşı hücum ediyorlar. Bizim yapmak istediğimiz de bu.”
• Bunu başarmak için çok iyi pozisyon almak şart. Futbolcuların top onlarda ya da rakipteyken daha iyi pozisyon almaları için bir model geliştirmiş.
• Özetle; maçın herhangi bir anında görüntü durduruluyor ve birkaç saniye sonrası için hangi pozisyonda olman ya da nereye hareketlenmen gerektiği gösteriliyor.
• Mesela görselde top sarı takımın 6 numaralı oyuncusunda. Burada Hammarbyli futbolcuların (yeşil takım) birkaç saniye içinde nerede durmaları gerektiği (içi dolu daire) ile o esnada nerede durdukları (silik daire) gösterilmiş.

• Bu görselde ise 17 numaralı futbolcu topla sol taraftan ceza alanına hareketleniyor. 22 numaralı takım arkadaşı içeri koşu yapıyor. Fakat modele göre burada 22 numaranın yapması gereken içeri koşu yapmak yerine takım arkadaşına doğru hareketlenmek.

• Bu ikilinin geliştirdiği bir başka model ise pas seçenekleri konusunda. Görselde top ceza yayının ortasındaki yeşilli oyuncuda. Kırmızı ile gösterilen bölgeler pasın başarılı olma ihtimalinin az olduğu, yeşil bölgeler ise fazla olduğu yerler.

• Burada en ideali topun sağ taraftaki iki oyuncudan birine oynanması. Ama bu pozisyonda topa sahip olan futbolcu pas vermiyor ve şut çekiyor. Sonuç: Gol.
• İşte bütün mesele topsuz oyundaki futbolcuların verimlerini artırmayla ilgili. Fatih Terim ne demişti Rizespor maçı sonrası: “Alana koşan, yani topsuz koşu yapan, oyuncu sayımızı artırdığımız zaman çok daha etkili bir takım olacağız.”
• Hammarby’de Sumpter’le birlikte çalışan fizikçi Fran Peralta, böyle modellerin mükemmel olmadığını ancak oyuncuların sahada verdikleri kararları tartışmak için iyi bir altyapı oluşturduğunu düşünüyor.
• Futbolda istatistikleri, verileri küçümsüyoruz belki ama doğru kullanıldıklarında nasıl fark yarattıkları ortada. Sumpter yine de bu konuda oldukça mütevazı. Kendisi takımın başarısı için, “Eğer %1-2 katkım olduysa ne mutlu” diyor.