Yaşam Şartları açısından, ABD ve Türkiye Karşılaştırması!

Ben Türkiye’de sağlık sistemi iyi diye tweet attım madem, devamını getirelim. Başka neler iyi? Turkiye’de 2009-2015 arası yaşamış biri olarak Türkiye’den çok şikayet etmişimdir. Her ortamda. Başıma dertler de açtı bu şikayetler… Kendimce iyi yanlarını da söyleyelim madem…

• Türkiye’de iş yerlerinde verilen yemekler harika. Öğlen yemeklerinin standart veriliyor olması bulunmaz nimet. ABD’de profesör olarak sağlıklı yemek yemek için ben ve arkadaşlarım her gün sefer tası ile okula geliyoruz… Dışarıda kaliteli yemek hem pahalı hem zaman alıyor.
• Türkiye’de özel okullarda verilen yemekler de harika. Sağlıkli birçok alternatif var. Biz burada kızımızın yanına sefer tası veriyoruz. Kafeterya yemekleri ya fastfood ya da aşırı yağlı.
• Türkiye’de kendi aracı olmayana ulaşım imkanları bol. Küçük şehirler dahi öyle. ABDde birkaç büyük şehir dışında kendi aracı olmayana ulaşım alternatifi yok. Otobüs yok, dolmuş yok, taksi heryerde yok. Telefon et gelir ama pahalı. Araban arızalanınca ortada kalıyorsun. UBER yeni.
• Dışarıda bir yere gittiğinde mekanın sahibi ve garsonlar çocuklara ilgi gösteriyor. Üst sınıf yerlerde oyun alanı ve ablası bile var. Çocuklara keşke gelmeseydiler gözüyle bakılmıyor. Çocuklara olan bu ilgi neredeyse her ortamda ABDden çok ama çok daha iyi.
• SGK sistemi ve ilaç fiyatları Türkiye’de ABDden çok daha iyi. Burada sigortalar genelde kötü. En ufak bir sağlık probleminde cebinizden ciddi para çıkıyor. Sigortanız yoksa hele yandınız. Türkiye’de sigortalı çalışanların ve çalışmayanların temel sağlık hizmetlerine erişimi var.
• Türkiye’de çalışanların emeklilik sistemi her ne kadar maaşları az da olsa var. ABDde eskiden sadece sayılı büyük şirkette vardı Türkiyeye benzer emeklilik sistemi (pension). Şimdi ise hiçbir yerde kalmadı. Olanlar da iflas ediyor bir bir. Özel emeklilik sistemi hakim… Ama zor.
• Yazlıklar… ABDde yazlık alabilen çok ama çok az insan var. Tatiller zaten çok az. Maaşlı çalışanlar için ekseri iki hafta. 10 işgünü. O da eğer paralı iznin varsa. Çoğu onu da alamıyor… Türkiye’de yazlıklar ve tatil miktarları çok ama çok iyi. Birçok yazlık mekanı tam cennet.
• Istanbul dahil parası olmayanın sahile erişimi mümkün. O konuda bir özgürlük var Turkiye’de. Değişiyor olabilir ama hala var. ABDde belirlenmiş alanların dışında sahiller yer yer özel mülk olmuş. Ancak belirlenmiş alanda, bazen ücret karşılığı, piknik/kamp yapabiliyorsun….
• Türkiye’de yıllardır ayni yerlerde olanların standart gittiği esnaf lokanları var. Burada esnaf lokantası kalitesinde yemeğe ancak evde kendi yaparsan veya 5 yıldızli $$$lı mekanda ulaşırsın…
• Berberler/Kuaförler… Türkiye’de berberim 10-20TLye yarım saat harcayarak saçımı kesiyordu. Burada $20 veriyorum. Bazen 5 dakika bile sürmüyor. Berberden sonra eve gidip kulak arkalarının kalan kıllarını alıyorum. Ben kıllıyım tamam ama yine de yani! Türkiye’den kötü berber yok.
• Oto/kaporta tamiri… Turkiye’de Iyi bir usta bulursan hem ucuza hem de gayet güzel araban kısa sürede cillop gibi olur. ABD de bu işler çok pahalı. Ulaşım alternatifi de olmayınca arabayı tamire vermek/almak bir cefa. Bir de parası. Dolayısıyla eski arabalar “ucuz”. Yeni şart…
• OGS sistemi… Türkiye’nin bir ucundan diğerine aynı sistem var. Burada Houston’da ayrı Dallas’da ayrı sistem var. Özel şirket bazı yolları yapan. Bir yerde aldığın TollTag (OGS şeysi) ötede çalışmıyor. Yeni yeni kabul eden yerler var. Eyalet dışına çıkınca hele iyice imkansız.
• Ev temizletmek… Eğer evinizi birine temizletiyorsan Türkiye’de alacağın hizmeti ABD de alamazsın. Nokta. Burada temizliğe gelenler sadece iki saatte üstünkörü bir temizlik yapar gider. Öyle TR deki gibi dipli kıyılı temizlik, tüm gün kalmak, vb… şeyler yok, olsa da para yetmez.
• Sokak köşesi çiçekçileri… Çok kaliteli çiçekler çoğu zaman çok ucuza her köşede hazır. Mis gibi kokuyorlar. Fiyat fazla geldiyse iki sebep vardır. Yağlı müşteri görünüyorsundur. Ya da o çiçeğin arzı azdır. Pazarlık et.
• Pazarlar… Taze ve kaliteli sebze/meyve. Türkiye’de temel sebzeler hem kaliteli hem ucuz. Istanbul’un kenar mahalle pazarları is ülkenin birçok yerinden hem daha kaliteli hem de daha ucuz. Insan sayısı çok, sürüm çok. Herkes kazanıyor… ABD de sebze pahalı, hormonlu ve kalitesiz.
• Sosyal destek sistemi… Eş, dost, akraba. Çocuk büyütmek burada anne ve babanın sırtında. Destek olacak kimse yok. Para vermeden çocuğunu bir iki saat teslim edeceğin kimse yok. Anne yok, kardeş yok. Burada canciğer dostluk bence yok. Bizim anladığımız şekli yok.
• Komşuluk… Turkiye’de çok hırt insan var. Doğru. Tanımayanlar birbirine soğuk nevale… Doğru. Ama çok güzel komşuluk da var. Benim tüm hayatım boyu çok güzel komşularım oldu. Ailem gibi yakın olduklarım oldu. En son Istanbul’da bu konuda çok şanslıydık. Hala görüşüyoruz…
• Biraz da sistemlerden bahsedelim… Türkiye’de bankacılık sistemi çok iyi. Fatura ödemeleri, vs. Eğer bankada yüklü bir bakiyen varsa o zaman daha da iyi. Istediğin ülke para biriminde hesap açman mümkün. ABD de bankacılık maalesef geride. EFT yapmak dert. Sadece $ hesabı var…
• E-devlet… Türkiye’de e-devlet sistemi çok iyi. Daha da iyi olacak. E-devlet üzerinden özel kurum hizmetleri dahi mümkün. Gelirken birçok hesabı (elektrik, internet, vb…) e-devlet üzerinden kapattım, güvenceleri IBAN verdim hesabıma yattı. Burada böyle merkezi bir sistem yok.
• Ev vergileri… Her ne kadar karşılığını çoğu yerde okul kalitesi olarak alıyorsak da ABD de yıllık ev vergisi hayli yüksek. Eğer çocuğunu özel okula yollarsan o zaman topluma fayda bu vergi ama sana direkt faydası yok. Evin gerçek değerinin %3’ü neredeyse. Türkiye bu açıdan “iyi”
• Kahvaltı… Turkiye’de en uyduruk hotelde bile sağlıklı bir kahvaltı olur. Orta sınıf bir hotelin ise kahvaltı büfesini ABD’de ben hiçbir mekanda bulamadım. Üst sınıf hotellerin kahvaltı büfeleri ise abartı artık. Hani derler ya Istanbul’u ancak üç jenerasyonda öğrenirsin, öyle.
• Ekmek… Bildiğin o ekmek ABD de maalesef yok. Değişik değişik ekmek var tabi. Ama Türkiye’deki Francala ekmeği o şekilde ve o fiyata maalesef yok. Biz alıştık ve aramayı bıraktık. Ama Türkiye’deki o fırından aldığın sıcak ekmeği arama… Belki yeni yeni büyük yerlerde olabilir.
• Ekmek demişken ekmeğe saygıya gelelim. Türkiye’de nimete olan saygı maalesef ABD de yok. Genel olarak ABD tüketim toplumu. Bol kazan, bol harca… Yemediğini çöpe at. Biz öyle değiliz. Kızımız da öle değil. Bizde yazık ve günah kavramları hakim. Yenilebilecek bir şeyi atmayız…
• Denizler… Her ne kadar balık sayısı zaman içinde azalıyor olsa da Turkiye’deki denizler kalitesinde bir deniz ABD de yok. Okyanus farklı. Key West, belki San Diego’da bir iki plaj harici o bizim anladığımız koylar – deniz ve dağların buluşması burada yok…
• Yalnızlık… ABD de yalnızlık daha zor. Bireysel olanı da zor ama ailece yalnızlık da daha zor. Tanıdığınız yoksa ABD nin birçok yerinde sıkılırsınız. Sokaklarda insan bulamazsınız. Yukarıdaki birçok şey gibi bu da bölgesel. Ama ortalamada durum böyle gibi. ABD lilere de daha zor.
• Pasta… ABD de pastalar görüntüde çok güzel ama tadları Türkiye’de en ücra bir kasaba pastanesinden alacağın pastadan kötü. Amerikalılar yağ ve şeker bazlı bir kremaya bayılıyorlar. Bizim ağız tadımıza uymuyor. Ben sevene rastlamadım. Bizim pastalarımızı/tatlılarımızı arıyoruz.
• Dişçiler… Pahalı ve kötü bir hizmet. Diş hekimi nezdinde yolunacak kazsınız. O kadar pahalı ki Turkiye’ye gidenler var bu hizmet için. Gidiş geliş uçak dahil çok daha ucuza geliyor. Nasıl olmuşsa sağlık sigortası dişleri kapsamıyor. Diş sigortaları ise mantıksız ve kapsamsız…

Bu Konu, Kutsal Dogan‏ @dikili Kullanıcı adıyla paylaşımlar yapan, bir Twitter hesabının, paylaşımlarından derlenerek oluşturulmuştur…