TÜİK Enflasyon Açıklaması; Enflasyon Oranları Doğru mu?

TÜİK, TÜFE’nin 2019 yılı Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %9,26 arttığını duyurmuştur. Enflasyonun düşmesi sevindiricidir. Fakat giyim, ayakkabı grubunda ve cep telefonu, bilgisayar ve televizyon gibi ürünlerde gözlenen fiyat hareketleri çok dikkat çekicidir.

• TÜİK’in merkezi veri dağıtım sisteminden daha detaylı ve bölgesel olarak yayınladığı veriler incelendiğinde, doğru olması imkansız olan bölgesel fiyat hareketleri gözlenmektedir. Örneğin, ağırlığı %5,6 olan ve yıllık fiyat artışı %0,9 olan giyim grubu:

• Mağaza zincirlerinin yaygınlaştığı, aynı fiyat politikasının uygulandığı, bir ilden alınan bir ürünün başka bir ilde kolaylıkla değiştirilebildiği bir piyasada; Adana-Mersin’de giysi fiyatları geçen yıla göre %8,5 artarken Hatay-K.Maraş-Osmaniye’de %-15,6 düşebilir mi?
• Aynı şekilde, endeksteki ağırlığı %1,7 olan ve yıllık fiyat artışı %9,5 olan ayakkabı grubunda; İzmir’de ve İstanbul’da sırasıyla %17,2 ve %15,7 artan fiyatlar, Ankara’da %-0,7 düşebilir mi? Trabzon bölgesinde %16,8 artarken, Samsun bölgesinde %-8,0 düşebilir mi?

• Grup içerisinde ağırlığı %89 cep telefonu olan Telefon Ve Telefaks Ekipmanı grubunda yıllık fiyat değişimi %-8,8 olabilir mi? Geçen seneye göre cep telefonu fiyatları nasıl düşer? Manisa bölgesinde cep telefonu fiyatları %-18,3 düşerken, Balıkesir bölgesinde %0,6 artabilir mi?

• %89’u televizyon ve bilgisayar olan harcama grubunda yıllık fiyatlar %-6,3 azalabilir mi? Yeni modeller çıktıkça eskinin fiyatı düşer ama eskiye rağbet var mıdır? Yeni ürünün fiyatının hiç mi önemi yoktur?

• Sürekli yeni modellerin çıktığı, giyim, ayakkabı ve teknoloji ürünlerinde fiyat takibi zordur. Kalite düzeltme yöntemlerinin uygulanması normaldir. Ancak yöntem, uluslararası normlara uygun olsa da, bu sonuçlar mutlaka bir uygulama hatasının varlığına işaret etmektedir.
• Sonuç itibariyle, yapılan kalite düzeltme işlemlerinin genel endeksi en az 1 puan aşağı çekmiş olabileceğini öngörüyoruz. Bunun sadece bu aya has bir durum olmadığı, 2019 yılının geçmiş aylarında da benzer durumlar olduğu görülmektedir.
• Amacımız, kesinlikle ne kurumsal anlamda TÜİK’i; ne de anketöründen uzmanına/yöneticilerine, TÜİK çalışanlarını itibarsızlaştırmak değildir. “Enflasyon tek haneye düşmedi, hala çift hanelerdedir” gibi ucuz cümleler de kurmak istemiyoruz.
• Kalite düzeltme yönteminin, akademik camiayla işbirliği içerisinde şeffaf bir şekilde tartışılmasını, incelenmesini ve düzeltilmesini istiyoruz. Tabi ki sonrasında çıkan sonuca göre memurumuza işçimize de ona göre enflasyon farkı verilmesini talep ediyoruz.
• Bu problemin çözümü için TÜİK’e önerimiz; belirli bir işyerinden belirli bir madde için tek ürün fiyatı derleme işleminden vazgeçerek, barkod sistemiyle o madde başlığı altındaki bütün ürünlerin aylık satış miktar ve tutarlarını derleyerek güçlü bir endeks yapısı kurmasıdır.
• Bu şekilde derlenecek miktar ve fiyat verileriyle, aylık zincirlenen güçlü bir yapı, sadece kalite düzeltmesi sorununu ortadan kaldırmayacak; hem madde çeşitliliği anlamında hem de zamansal anlamda çok kapsayıcı olacak ve veri kalitesini arttıracaktır.
• Süpermarketlerden, teknoloji mağazalarına, giyim mağazalarından, oyuncak mağazalarına, bütün iş yerleri, veri gizliliği ve güvenliği anlamında TÜİK’e güvenmeli, veri paylaşımında bulunmalı, defterle fiyat derleme işi bir an önce sona erdirilmelidir. Bu, aziz millete borçtur.